A- A A+ | Tăng tương phản Giảm tương phản

ĐỔI MỚI PHƯƠNG PHÁP DẠY TRẺ 5 TUỔI LÀM QUEN VỚI CHỮ CÁI BẰNG CÁCH HỌC MÀ CHƠI, CHƠI MÀ HỌC ĐẠT HIỆU QUẢ

           I. ĐẶT VẤN ĐỀ

1. Cơ sở lý luận

Ngôn ngữ là công cụ để trẻ học tập và vui chơi những hoạt động chủ yếu của trường mầm non. Ngôn ngữ được trong tất cả các loại hình giáo dục, ở mọi lúc, mọi nơi. Như vậy, ngôn ngữ cần cho tất cả các hoạt động và ngược lại mọi hoạt động tạo cơ hội cho ngôn ngữ trẻ phát triển. Bên cạnh đó, đối với trẻ 5 tuổi hoạt động làm quen với chữ cái là một trong những hoạt động quan trọng rất lớn trong việc phát triển vốn từ, phát triển ngôn ngữ, khả năng phát âm và đọc chuẩn chữ, tiếng mẹ đẻ, trẻ phát triển các giác quan và hoàn thiện nhân cách cho trẻ. Chuẩn bị cho trẻ một hành trang “tiếng việt” vững chắc để trẻ bước vào lớp 1

2. Cơ sở thực tiễn

Năm học 2021- 2022 tôi được ban giám hiệu nhà trường phân công phụ trách lớp 5 tuổi gồm 30 học sinh. Bản thân tôi là một người giáo viên thích nghiên cứu, tìm tòi những tài liệu như tạp chí, thông tin trên mạng liên quan đến việc chăm sóc giáo dục trẻ, phong cách lên lớp tự tin, thu hút trẻ tốt. Ở dưới mái trường Mầm Non Hương Lâm tôi lại được tiếp xúc với đồng nghiệp có năng lực chuyên môn  vững vàng, chính họ là những người lan tỏa cho tôi ngọn lửa nhiệt huyết để tôi có khả năng lan tỏa tới tất cả thể hệ học sinh của tôi. Đặc biệt là 30 cháu học sinh tôi đang trực tiếp giảng dạy. Bên cạnh đó, được nhà trường tạo điều kiện đầy đủ trang thiết bị, đồ dùng cho trẻ hoạt động

Nhưng, trên thực tế cho thấy trẻ ở đây đều sinh ra và lớn lên ở vùng nông thôn, trẻ hầu như nhút nhát, nhận thức còn chậm, đa số trẻ nói giọng địa phương, phát âm sai dấu, phát âm không chuẩn. Một điều đáng nhắc đến và cần quan tâm hơn đó là tình trạng nhận thức của một số bộ phận phụ huynh chưa thực sự quan tâm và chú trọng đến việc học tập của trẻ, và một phần do ảnh hướng của chương trình dạy công nghệ đi đôi với việc dạy trẻ học chữ trước nên dẫn đến việc trẻ phát âm sai một số chữ cái. Qua các tiết dạy trẻ làm quen với chữ cái tôi nhận thấy trẻ chưa thực sự hứng thú tham gia vào hoạt động học, kết quả trên trẻ chưa được như mong đợi

Vậy, sau khi thực hiện chuyên đề tập huấn do phòng, sở GDĐT về việc hướng dẫn dạy trẻ làm quen với chữ cái, tôi đã băn khoăn và suy nghĩ bản thân cần phải làm gì? Rất nhiều hình thức dạy trẻ 5 tuổi làm quen với chữ cái, nhưng hình thức nào, biện pháp nào áp dụng hiệu quả và phù hợp với tình hình thực tế của trẻ ở địa phương tôi thì tôi tâm đắc nhất đó là biện pháp sau

     II. PHẠM VI ÁP DỤNG

     Biện pháp này tôi đang áp dụng cho trẻ lớp 5 tuổi B tôi đang trực tiếp giảng dạy về việc dạy trẻ 5 tuổi làm quen với chữ cái – tại Trường Mầm Non Hương Lâm

III. CÁC GIẢI PHÁP THỰC HIỆN

Thứ nhất: Xây dựng môi trường làm quen chữ cái.

Môi trường có tác dụng tốt đến quá tình giáo dục trẻ. Đặc biệt, đối với trẻ mầm non thì những gì mới lạ, đẹp mắt, hấp dẫn là gây được sự chú ý của trẻ. Vì thế việc xây dựng môi trường làm quen chữ cái trong và ngoài lớp học rất cần thiết, không những làm nổi bật bộ môn và chuyên đề mà còn giúp trẻ làm quen với chữ cái các góc trong và ngoài lớp học một cách tự nhiên và thoái mái. Tôi luôn cố gắng tạo môi trường thật đẹp, có hướng mở, phù hợp với phương pháp giáo dục lấy trẻ làm trung tâm để cuốn hút trẻ.

Ví dụ: Tôi xây dựng góc “Khu vui chơi kì diệu”, tôi làm các hình ảnh con vật, đồ vật treo lên tôi đều gắn thẻ chữ cái và từ vào mỗi đồ chơi, ví dụ như đồ chơi con cá thì có từ “con cá” và một mặt phía sau nữa cho trẻ tìm và gắn chữ cái hoặc c hoặc ghép từ tùy theo sở thích khả năng của trẻ.

(Hình ảnh trẻ trải nghiệm ở khu vui chơi kì diệu)

Còn môi trường ngoài trời: Tôi tận dụng môi trường sẵn có và tự tạo như: Xây dựng khu vườn ươm, có tên các cây giống, cây ăn quả có chứa các từ, khu vực góc khám phá âm thanh thì tôi tận dụng những nguyên liệu sẵn có ở địa phương như: làm chiếc trống bằng ống tre, bằng hộp sữa, lon bia,... khi trẻ khám phá trải nghiệm trẻ được nhận biết các chữ cái trong môi trường xung quanh trẻ...

(Hình ảnh khu vườn cây cảnh có chữ cái để trẻ nhận biết)

(Hình ảnh cô và trẻ tại khu vườn cây ăn quả)

Thứ hai: Gây hứng thú, tích hợp một số trò chơi và các hoạt động khi cho trẻ làm quen chữ cái trong hoạt động học

Để tiết học làm quen với chữ cái được thành công và trẻ nắm vững được kiến thức nhanh, một yêu cầu đặt ra đối với giáo viên khi cho trẻ làm quen với chữ cái là kiến thức khi truyền thụ đến trẻ phải hết sức ngắn gọn, dễ hiểu, tránh sự rập khuôn, luôn sáng tạo đổi mới vì thế trước khi lên lớp một tiết dạy làm quen với chữ cái tôi phải chuẩn bị đồ dùng chu đáo, nghiên cứu bài soạn kỹ lưỡng. Làm thế nào để dẫn dắt trẻ, lôi cuốn, tạo sự hứng thú cho trẻ có một tinh thần thoái mái khi học

Ví dụ: Với chủ đề “Nghề nghiệp”

Dạy trẻ làm quen nhóm chữ cái e, ê. Nhân dịp sắp đến ngày noen tôi gây hứng thú cho trẻ bằng cách: “Đóng vai ông già noen”

Tôi đã đóng vai ông già noen xuất trên nền nhạc “Ông già noen vui tính” cả lớp cùng vận động nhảy nhót  hòa mình với ông già noen đội hình vòng tròn. Sau đó tôi mời gọi trẻ đến gần và hỏi trẻ: Ông có tên gọi là gì? Sau đó tôi đưa từ “Ông già noen” ra cho cả lớp xem và tôi hỏi trẻ trong từ ông già noen có chữ cái gì đã học. Hôm nay đến đây ông sẽ tặng các bạn một chữ cái rất đáng yêu mà giống chữ cái trong từ  “Ông già noen” và tôi hướng trẻ vào hoạt động học làm quen chữ cái e

(Hình ảnh cô và trẻ trong giờ hoạt động học qua đóng vai Ông già noen)

Trong quá trình tổ chức hoạt động, tôi vận dụng linh hoạt các phương pháp giáo dục sao cho phù hợp với thực tế khả năng trẻ

Ví dụ: Sau khi cho trẻ làm quen chữ cái e xong, khi hướng dẫn chữ cái ê không lập lại phương pháp trên mà tôi có thể cho trẻ đoán qua cách miêu tả, sau đó mới giới thiệu chữ cái mới ê

Muốn trẻ nhớ nhanh, nhớ lâu, tôi đã sưu tầm, sáng tác được một số trò chơi khi cho trẻ làm quen với chữ cái để trẻ tăng hứng thú, góp phần cũng cố kiến thức, kỹ năng cho trẻ:

* Với trò chơi “Vè đố chữ”, chủ đề nghề nghiệp. Tôi đã chia trẻ thành hai nhóm: nhóm bạn trai và nhóm bạn gái. Nhóm bạn gái miêu tả hình dáng, cấu tạo chữ e nhóm bạn trai đoán chữ và ngược lại nhóm bạn trai đố nhóm bạn gái về chữ ê

Ví dụ: Nhóm bạn gái đố: Chữ gì có một nét ngang lại thêm một nét cong tròn kề bên, chữ gì ấy là chữ gì. Nhóm bạn trai đáp lại: chữ e có một nét ngang lại thêm một nét cong tròn kề bên, chữ e ấy là chữ e (tương tự nhóm bạn trai đố nhóm bạn gái về chữ ê)

Với trò chơi này không chỉ giúp trẻ ghi nhớ nhanh về chữ cái mà còn được làm quen với hò vè làm cho giờ học thêm sinh động hơn

(Có video minh chứng)

* Trò chơi “Nhện giăng tơ”, chủ đề thực vật

Cô chuẩn bị mỗi nhóm là 10-15 chiếc cốc, trên mặt đáy mỗi chiếc cốc có gắn thẻ các chữ cái

Ví dụ: Hôm nay học nhóm chữ u, ư, yêu cầu trẻ dùng những chiếc dây thun giăng tơ lên chiếc cốc có chữa chữ u hoặc ư rồi úp lên chiếc cốc có chữa chữ cái u, ư cô yêu cầu cần tìm sau đó đếm được bao nhiêu chiếc cốc có chữ cái đó (có video minh chứng)

Với trò này trẻ được hoạt động theo nhóm, theo phương pháp giáo dục lấy trẻ làm trung tâm. Trẻ rất hứng thú, luyện cho trẻ sự tinh nhanh, khả năng ghi nhớ và tư duy về cấu tạo chữ để nhặt chữ đúng và phát âm chuẩn.

(Hình ảnh trẻ chơi trò chơi nhện giăng tơ)

* Trò chơi “Bờm vui đố chữ”, chủ đề “Bản thân”

Với trò chơi này tôi đóng vai Bờm xuất hiện trên nền nhạc beat “Chú cuội chơi trăng” trẻ cùng Bờm nhảy nhót vui nhộn bên nhau sau đó Bờm hỏi: Trên tay Bờm có cái gì? Các bạn có muốn Bờm tặng cái quạt mo này không? Muốn có được cái quạt mo của Bờm thì các bạn hãy tinh nhanh giải đố cùng Bờm nhé

Cách chơi: Tôi đã cải biên bài đồng dao “Thằng Bờm” và đi xung quanh trẻ đọc đồng dao:

“Thằng Bờm có cái quạt mo

Phú ông xin đổi ba bò, chín trâu

Nhưng Bờm chẳng thích lấy trâu

Phú ông xin đổi ao sâu cá mè

Nhưng Bờm chẳng thích lấy mè

Bờm thì Bờm thích thế này

Ai đoán đúng chữ Bờm cho quạt liền”

Lúc này tôi lật ngửa chiếc quạt có chữa chữ cái ra phía trước cho trẻ đoán và phát âm chữ cái đó, tương tự với chữ cái khác tôi sẽ lật chiếc quạt ra phía sau (Có video minh chứng)

(Hình ảnh trẻ chơi trò chơi Bờm vui đố chữ)

* Trò chơi “Côn trùng hái lá”, chủ đề động vật

Luật chơi: Trẻ bắt đầu và kết thúc trong vòng một bản nhạc, đội nào hái được nhiều chiếc lá có chữ cái đúng yêu cầu là đội thắng cuộc.

Cách chơi: Cô chia trẻ thành hai đội, đó là đội “Sâu xanh” và đội “Sâu vàng” trẻ đóng vai côn trùng bò qua đường hầm hoặc ngoằn nghoèo chạy đến cây dùng miệng hái những chiếc lá có chữ cái theo yêu cầu của cô mang về cho đội mình, đội nào hái được nhiều hơn thì đội đó thắng cuộc.

Bằng các trò chơi mới trẻ sẽ hứng thú khám phá những điểm mới của bài học, tạo được sức hút mạnh mẽ của trẻ vào bài học và giúp trẻ khắc sâu trí nhớ về cấu tạo chữ được làm quen. Cho nên với mỗi tiết dạy tôi luôn tìm tòi, sáng tạo những trò chơi mới, cách chơi mới ứng dụng với các hình thức khác nhau, thường xuyên thay đổi trò chơi để tạo sự mới lạ hứng thú với trẻ.

Song song với việc làm quen với mặt chữ tôi còn phải hướng trẻ cách cầm bút đúng, tư thể ngồi và cách tô chữ

(Hình ảnh trẻ trong giờ học tập tô)

  Hoạt động làm quen với chữ cái tương đối khô khan so với các hoạt động khác ví thế để giúp trẻ hứng thú tham gia vào bài học với cô một cách tích cực tôi đã xác định chủ đề, lên kế hoạch tổ chức, lồng ghép tích hợp các môn học một cách hợp lý để trẻ phát huy hứng thú cho trẻ trong tiết học.

*Tích hợp hoạt động âm nhạc:

  Âm nhạc là món ăn tinh thần không thể thiếu được đối với trẻ, âm nhạc làm tâm hồn trẻ tươi vui rộn ràng và hứng khởi .Vì vây tôi thường chọn những bài hát phù hợp với từng loại tiết và phù hợp từng chủ đề.

Ví dụ: Chủ đề động vật: Dạy trẻ nhóm chữ cái b, d, đ tôi cho trẻ hát và vận động bài “Búp bê bằng bông”

* Tích hợp hoạt động tạo hình:

Ví dụ: Tôi cho trẻ chọn những hòn đá cuội có hình dáng xinh xắn (hoặc lá mít, lá bàng) tạo hình dáng các chữ cái trẻ vừa học bằng đất nặn trên các mặt của những hòn đá hoặc những chiếc lá đó

(Hình ảnh trẻ nặn chữ cái trên những chiếc lá bàng)

* Tích hợp hoạt động giáo dục thể chất:

 Ví dụ: Tôi đã tổ chức cho trẻ chơi trò chơi vận động “gánh khoai qua cầu”, mỗi củ khoai có chữa các chữ cái mà cô yêu cầu trẻ tìm và gánh về cho đội mình

(Có video minh chứng)

Thứ ba: Dạy trẻ làm quen với chữ cái ở mọi lúc mọi nơi.

Ở lứa tuổi mẫu giáo “Trẻ học chơi, chơi học” ghi nhớ của trẻ không có chủ định, trẻ chóng nhớ mau quên do đó việc dạy làm quen chữ cái không dừng lại trên tiết học mà phải th­ường xuyên, tranh thủ ở mọi lúc mọi nơi hoạt động trong cuộc sống hàng ngày để củng cố thêm kiến thức kỹ năng đã học.

*Ví dụ như:

- Giờ đón, trả trẻ:

+ Tôi hướng dẫn trẻ cất và lấy đồ dùng cá nhân đúng nơi quy định, theo đúng ký hiệu của mình ở các ô tủ có chữa các chữ cái.

+ Ngồi xúm xít bên cô chơi giải một số câu đố về chữ cái

- Hoạt động góc

 

Góc học tập: Tôi chuẩn bị những chiếc hộp thần kì, trong mỗi chiếc hộp chữa rất nhiều chữ cái, khi chơi gợi trẻ tìm số lượng các chữ cái mà cô yêu cầu.

Ví dụ: Tìm 5 chữ cái e và đếm số lượng của chữ cái e trẻ tìm được.

+ Hoạt động ngoài trờiTôi cho trẻ dạo chơi nhặt những viên sỏi nhỏ xinh xắn xếp các chữ cái mà trẻ thích

Tổ chức số trò chơi vận động ở ngoài trời để trẻ hứng thú, tích cực tham gia và ghi nhớ lâu hơn, ví dụ như trò chơi: vận chuyển những viên đá cuội có chữa chữ cái theo yêu cầu của cô vê cho đội mình. Hoặc trò chơi “khoác chữ cho lá” (Có video minh chứng)

+ Giờ hoạt động buổi chiều:

- Tôi tổ chức cho trẻ chơi trò chơi với chữ cái hoặc sưu tầm những tờ lịch cũ, họa báo cắt những chữ cái trẻ thích ghép thành từ theo khả năng của trẻ

Qua các hoạt động trên tôi nhận thấy rằng, trẻ rất hứng thú và đạt kết quả cao trên trẻ

(Hình ảnh trẻ chơi xếp chữ cái bằng hạt ngô)

Thứ tư: Dạy trẻ làm quen với chữ cái thông qua hoạt động trải nghiệm

Trẻ ở lứa tuổi mầm non hoạt động trải nghiệm có nhiều thế mạnh để trẻ biết và phát âm đúng chữ cái. Trẻ được tiếp xúc trực tiếp với các sự vật hiện tượng nhờ đó mà tích lũy được vốn từ phong phú, đa dạng và tích cực.

Trong hoạt động trải nghiệm giáo viên là người có vai trò định hướng, hỗ trợ, đánh giá, uốn nắn, sửa sai cho trẻ. Tùy thuộc vào từng hoạt động trải nghiệm mà tôi đưa ra các tình huống có vấn đề để trẻ trải nghiệm với các tình huống đó.

Ví dụ: Chủ đề động vật, tôi tận dụng môi trường khám phá khoa học, tôi cho trẻ tham gia hoạt động trải nghiệm “Tham quan khu nuôi hải sản” của lớp học tự tạo. Tôi đã chuẩn bị những cái chậu có một số con cá, cua, tôm, ốc đang sống cho trẻ quan sát và tôi đã đưa ra các tình huống hỏi trẻ để trẻ trả lời và thực hành.  Theo các con, trong các con vật này thì con gì có chứa chữ cái T? (Con tôm). Con hãy tìm chữ cái u trong các từ tên của những con vật ở đây? (Chữ u trong từ con cua)…như vậy trẻ được quan sát, nhận biết được chữ cái để thực hiện các tình huống cô đưa ra, sau đó được thực hành khám phá về những con vật đó. Từ đó trẻ rất hứng thú, kiến thức, kỹ năng sẽ được hình thành một cách nhẹ nhàng và tự nhiên (Có video minh chứng)

(Hình ảnh trẻ trải nghiệm ở khu nuôi hải sản)

Ví dụ 2: Hoạt động trải nghiệm chương trình “Bé vui cùng chú bộ đội” tôi đã cho trẻ cùng phụ huynh tham gia cùng với các chú bộ đội vận chuyển những quả bóng có chữa một số chữ cái đã học theo yêu cầu của cô

(Hình ảnh trẻ trải nghiệm chương trình bé vui cùng chú bộ đội)

Thứ năm: Tuyên truyền kết hợp với phụ huynh

Sau khi tham gia lớp tập huấn do phòng, sở GDĐT tổ chức về việc hướng dẫn trẻ Làm quen với chữ cái tôi đã phối kết hợp với phụ huynh bằng các biện pháp sau:

- Xây dựng hai tiết dạy làm quen với chữ cái và hướng dẫn trẻ tập tô thì tôi đã mời tất cả phụ huynh đến tham gia, nhằm mục đích để phụ huynh nắm rõ cách thức hướng dẫn trẻ làm quen chữ cái một cách nhẹ nhàng, cách cầm bút, tư thể ngồi, cách tô không nặng nề áp đặt trẻ quá mức gây ảnh hướng đến tâm lý của trẻ sợ học chữ

(Hình ảnh tiết học làm quen và tập tô chữ cái mời phụ huynh đến dự)

IV. KẾT QUẢ ĐẠT ĐƯỢC

Sau quá trình thực hiện các giải pháp trên, tôi nhận thấy kết quả đạt được như sau:

- Đối với cô: Đã xây dựng môi trường trong và ngoài lớp phong phú, theo hướng mở, thực hiện tốt việc xây dựng kế hoạch, có khả năng nghiên cứu và sáng tạo trong việc tổ chức các hoạt động cho trẻ làm quen với chữ cái một cách hiệu quả, giờ học sinh động thoải mái, luôn lấy trẻ làm trung tâm, làm được nhiều đồ dùng đồ chơi phục vụ bộ môn làm quen chữ cái

- Đối với trẻ: Trẻ hứng thú học, nhớ nhanh và tích cực tham gia vào hoạt động mạnh dạn, tự tin hơn

- Đối với phụ huynh: Phụ huynh quan tâm đến chất lượng học tập của con ở lớp, rèn luyện cho con cách nhận biết chữ cái và luyện phát âm ở khi ở nhà

Sau khi áp dụng các giải pháp này, nhà trường đã tổ chức nhiều giờ dạy chữ cái để tôi thể hiện cho tất cả các giáo viên toàn trường và đặc biệt là giáo viên trong tổ 5 tuổi tham gia học tập, rút kinh nghiệm và được đánh giá cao

V. KIẾN NGHỊ, ĐỀ XUẤT

* Đối với giáo viên:

- Luôn tìm tòi, nghiên cứu các phương pháp, hình thức đổi mới để nâng cao chất lượng chất lượng giảng dạy bộ môn chữ cái

* Đối với nhà trường:

- Đầu tư xây dựng môi trường ngoài lớp phong phú. Đặc biệt là môi trường làm quen với chữ cái

* Đối với Sở Giáo Dục Đào Tạo:

- Do mới tổ chức dạy lại môn chữ cái cho nên Sở Giáo Dục cần tổ chức xây dựng nhiều tiết dạy làm quen chữ cái đưa lên trang vveb để cho tất cả giáo viên mầm non được học tập

Trên đây là biện pháp mà tôi đã thực hiện có hiệu quả, nhưng chắc chắn không thể tránh khỏi được những thiếu sót, rất mong được sự đóng góp ý kiến của Ban giám khảo để giúp tôi cũng như các giáo viên mầm non có cách thức, phương pháp dạy trẻ làm quen môn chữ cái đạt hiệu quả nhất

Cô giáo: Trần Thị Lan


Nguồn:mamnonhuonglam.huongkhe.edu.vn Copy link
Tổng số điểm của bài viết là: 0 trong 0 đánh giá
Click để đánh giá bài viết
Bài tin liên quan
Liên kết
Thống kê truy cập
Hôm nay : 4
Tháng 05 : 1.222